Một đầu cốt bắt lỏng, một tiếp điểm đã mòn hay một sợi cáp quá tải đều nóng lên trước khi hỏng, thường là nhiều tuần. Camera nhiệt nhìn thấy điều đó khi tủ vẫn đang chạy. Nhưng một bức ảnh nhiều màu chưa nói được gì nếu không biết đọc. Bài này giúp anh/chị hiểu báo cáo ảnh nhiệt và tự hỏi lại đơn vị kiểm tra đúng câu.
Nóng hay không là so với cái gì?
Con số nhiệt độ đứng một mình ít ý nghĩa. Người đọc ảnh nhiệt luôn so theo hai cách:
- So với chi tiết giống hệt, cùng tải: ba pha của cùng một aptomat, ba đầu cốt trên cùng một thanh cái. Ba pha tải gần bằng nhau mà một pha nóng hơn hẳn hai pha còn lại thì gần như chắc chắn có vấn đề ở pha đó (tiếp xúc kém, đầu cốt lỏng, tiếp điểm mòn).
- So với nhiệt độ không khí trong tủ: dùng khi không có chi tiết tương đương để so, ví dụ một đầu cáp đơn lẻ.
Cách so thứ nhất đáng tin hơn, vì hai chi tiết cùng chịu một mức tải và cùng điều kiện làm mát.
Các mức chênh lệch thường dùng để xếp ưu tiên
Nhiều đơn vị bảo trì dùng bảng tham khảo của tiêu chuẩn bảo trì thiết bị điện ANSI/NETA MTS. Bảng dưới là cách hiểu phổ biến để xếp thứ tự ưu tiên, không phải ngưỡng an toàn tuyệt đối:
| Chênh so với pha / chi tiết tương đương | Chênh so với không khí trong tủ | Nên làm gì |
|---|---|---|
| 1–3 °C | 1–10 °C | Có thể có vấn đề. Ghi lại, kiểm tra lại ở lần sau |
| 4–15 °C | 11–20 °C | Nhiều khả năng có vấn đề. Lên kế hoạch xử lý |
| — | 21–40 °C | Theo dõi sát cho đến khi xử lý xong |
| Trên 15 °C | Trên 40 °C | Bất thường lớn. Xử lý ngay |
Hai điều cần nhớ khi nhìn bảng này:
- Tải quyết định tất cả. Cùng một đầu cốt lỏng, lúc máy chạy nửa tải có thể chỉ chênh 5 °C, lúc đầy tải lại chênh 30 °C. Vì vậy cần đo khi tủ đang chạy ở mức tải bình thường hoặc cao, thường khuyến nghị từ khoảng 40% tải trở lên, và ghi lại dòng tải lúc đo.
- Mức ưu tiên còn phụ thuộc chi tiết đó quan trọng thế nào. Cùng mức chênh, điểm nóng trên aptomat tổng của cả xưởng đáng lo hơn điểm nóng trên ổ cắm văn phòng.
Những lỗi đọc ảnh hay gặp
- Đồng, nhôm trần phản xạ như gương. Thanh cái sáng bóng có thể hiện “lạnh” dù đang nóng, hoặc phản chiếu nhiệt của bóng đèn, của người đứng đo. Người đo phải chỉnh hệ số phát xạ hoặc đo vào chỗ có lớp sơn, băng cách điện, đầu cốt đã bị oxy hoá.
- Chụp qua cửa kính, nắp nhựa. Camera nhiệt không nhìn xuyên được kính thường và nắp mica. Đo qua đó là đo nhiệt độ của tấm che.
- Thang màu tự động. Máy tự kéo thang màu theo điểm nóng nhất trong khung hình, nên một ảnh “đỏ rực” có thể chỉ nóng hơn xung quanh vài độ. Luôn đọc con số, đừng đọc màu.
- Tải lệch giữa các pha. Nếu một pha đang gánh nhiều tải hơn, nó nóng hơn là bình thường. Phải xem dòng từng pha trước khi kết luận.
Khi nào nên kiểm tra
- Định kỳ mỗi năm một lần cho tủ điện nhà máy; dày hơn với tủ quan trọng hoặc tủ từng có điểm nóng.
- Sau khi tăng tải: lắp thêm máy, chạy thêm ca, thêm điều hoà.
- Trước đợt nghỉ dài như Tết, để kịp đặt vật tư và sửa trong những ngày máy dừng.
- Sau sự cố: aptomat nhảy không rõ lý do, mùi khét, vỏ tủ ấm bất thường.
Một báo cáo ảnh nhiệt tốt phải có gì
- Với mỗi điểm bất thường: ảnh thường và ảnh nhiệt chụp cùng góc, vị trí rõ ràng (tủ nào, thiết bị nào, pha nào).
- Nhiệt độ điểm nóng, nhiệt độ chi tiết so sánh, nhiệt độ không khí, dòng tải lúc đo.
- Mức ưu tiên, nguyên nhân có thể và việc cần làm.
- Một trang tóm tắt cho người quyết định: bao nhiêu điểm phải xử lý ngay, bao nhiêu điểm theo dõi.
Báo cáo chỉ có ảnh màu mà không có tải lúc đo và mức ưu tiên thì khó dùng để ra quyết định sửa chữa.
ATS làm việc này thế nào
Kỹ sư ATS kiểm tra tủ điện bằng camera nhiệt khi nhà máy đang chạy bình thường, không cần cắt điện, ghi lại tải lúc đo và gửi báo cáo theo đúng cấu trúc ở trên. Đây là kiểm tra tình trạng để phục vụ bảo trì, không thay cho kiểm định, thí nghiệm định kỳ theo quy định. Xem gói kiểm tra tủ điện bằng camera nhiệt.