Máy nén khí là một trong những thiết bị tốn điện nhất trong nhiều xưởng, và một phần điện đó đi thẳng ra không khí qua những chỗ rò không ai nghe thấy. Tài liệu của Bộ Năng lượng Mỹ (DOE) cho biết ở nhà máy không bảo trì tốt, rò có thể chiếm khoảng 20–30% sản lượng khí của máy nén. Bài này giúp anh/chị tự ước xưởng mình đang mất bao nhiêu.
Tự kiểm nhanh trong 30 phút
Làm vào lúc xưởng nghỉ (giờ ăn trưa, cuối ca) khi mọi máy dùng khí đã tắt nhưng máy nén vẫn chạy:
- Bấm giờ máy nén: không ai dùng khí mà máy nén vẫn chạy có tải, nghĩa là khí đang thoát ra ở đâu đó.
- Đo tỷ lệ: ghi thời gian chạy có tải và thời gian nghỉ trong 10–15 phút. Tỷ lệ rò ≈ thời gian có tải ÷ tổng thời gian. Ví dụ có tải 4 phút trong 10 phút → rò khoảng 40% công suất máy.
- Hoặc nhìn đồng hồ áp: tắt máy nén, xem áp trong bình và đường ống tụt nhanh hay chậm. Tụt nhanh là rò nhiều.
Cách này chỉ cho biết có rò nhiều hay ít, không cho biết rò ở đâu.
Công thức ước tiền điện mất
Tiền mất mỗi năm ≈ Công suất máy nén (kW) × Tỷ lệ rò × Số giờ chạy mỗi năm × Giá điện
| Ví dụ | Giá trị |
|---|---|
| Máy nén trục vít | 37 kW |
| Tỷ lệ rò đo được lúc xưởng nghỉ | 25% |
| Số giờ chạy mỗi năm (2 ca, 6 ngày) | khoảng 5.000 giờ |
| Giá điện bình quân (thay bằng giá thật trên hoá đơn) | 2.000 đ/kWh |
| Tiền điện mất mỗi năm | 37 × 25% × 5.000 × 2.000 ≈ 92 triệu đồng |
Đây là cách ước thô, thường hơi cao vì máy nén không phải lúc nào cũng chạy đầy tải. Nhưng nó đủ để biết việc dò rò có đáng làm hay không.
Những chỗ hay rò nhất
- Khớp nối nhanh, đầu nối ống mềm ở súng xịt, dụng cụ cầm tay.
- Bộ lọc, bộ điều áp, bộ tra dầu (cụm FRL) trước máy.
- Van xả nước ở bình, bộ lọc: van tự động bị kẹt mở, hoặc van tay mở hé “cho chắc”.
- Xi lanh, van điện từ đã mòn gioăng.
- Ống mềm nứt, bị đè, bị kéo căng.
- Khí dùng sai việc: thổi bụi, làm mát bằng khí nén mở liên tục. Không phải rò, nhưng tốn y như rò.
Khi nào nên dò bằng máy siêu âm
Rò khí phát ra âm thanh tần số cao mà tai người không nghe được trong tiếng ồn xưởng. Máy dò siêu âm bắt được âm thanh đó ngay khi xưởng đang chạy, chỉ ra từng điểm, kể cả những điểm rất nhỏ. Nên dò khi:
- Tự kiểm nhanh thấy tỷ lệ rò từ khoảng 15% trở lên.
- Máy nén từ khoảng 15 kW và chạy cả ca.
- Áp cuối đường ống hay bị tụt, phải tăng áp máy nén để bù.
Sau khi sửa: giữ cho không rò lại
- Gắn thẻ và đánh số mọi điểm rò, sửa xong thì gỡ thẻ, để biết còn bao nhiêu điểm.
- Hạ áp suất máy nén về mức thấp nhất mà máy móc vẫn chạy tốt: áp càng cao, rò càng nhiều.
- Dò lại 6 tháng một lần; giao cho một người chịu trách nhiệm.
ATS làm việc này thế nào
ATS dò bằng máy siêu âm khi xưởng đang chạy, gắn thẻ từng điểm rò và tính tiền điện mất theo giá điện thật của nhà máy. Nếu số tiền mất ước tính trong một năm thấp hơn phí dò, ATS không thu phí dò. Xem dịch vụ dò rò khí nén.