OEE (hiệu suất thiết bị tổng thể) cho biết máy đang làm ra bao nhiêu phần trăm so với khả năng. Nhưng một con số OEE chưa nói phải sửa gì. Muốn biết sửa gì, phải tách OEE ra thành 6 tổn thất lớn, một cách chia đã dùng từ lâu trong bảo trì năng suất toàn diện (TPM).
Sáu tổn thất, chia vào ba nhóm của OEE
| Nhóm OEE | Tổn thất | Nhận ra trên chuyền |
|---|---|---|
| Sẵn sàng máy có chạy không | 1. Hỏng máy | Máy dừng vì hỏng cơ, hỏng điện, chờ thợ sửa, chờ phụ tùng |
| 2. Đổi mã, cài đặt | Dừng để thay khuôn, đổi sản phẩm, chỉnh máy đến khi ra hàng đạt | |
| Hiệu suất chạy có đủ nhanh không | 3. Dừng vặt | Kẹt phôi, cảm biến báo sai, người vận hành phải can thiệp vài chục giây, lặp lại nhiều lần mỗi ca |
| 4. Chạy chậm | Máy chạy dưới nhịp chuẩn vì “chạy nhanh hay lỗi”, máy đã mòn, nguyên liệu khó | |
| Chất lượng hàng có đạt không | 5. Hàng lỗi trong lúc chạy | Phế phẩm, hàng phải làm lại khi máy đang chạy ổn định |
| 6. Hao hụt lúc khởi động | Hàng hỏng ở đầu ca, sau khi đổi mã, sau khi máy dừng lâu |
Ghi số liệu thế nào khi chưa có phần mềm
- Phiếu ghi dừng máy cho tổ trưởng: giờ bắt đầu, giờ kết thúc, lý do (chọn từ danh sách có sẵn), ghi mỗi lần dừng từ 3 phút trở lên.
- Cuối ca: tổng sản lượng, số hàng lỗi, thời gian kế hoạch chạy.
- Nhịp chuẩn (giây/sản phẩm) của từng mã hàng: lấy theo thiết kế máy hoặc nhịp tốt nhất đã đạt ổn định.
- Nhập Excel mỗi ngày; sau 2 tuần cộng thời gian mất theo từng lý do và xếp từ lớn đến nhỏ.
Dừng vặt và chạy chậm thường không được ghi, nhưng sẽ hiện ra ở chỗ hiệu suất thấp: thời gian chạy thì nhiều mà sản lượng không tương xứng.
Sửa cái nào trước
- Lấy tổn thất lớn nhất theo số giờ, không theo cảm giác. Thường có 2–3 lý do chiếm hơn nửa thời gian dừng.
- Ưu tiên việc rẻ, nhanh: chuẩn bị khuôn và vật tư trước khi dừng máy để đổi mã, cấp nguyên liệu theo lịch, vệ sinh cảm biến hay báo sai.
- Hỏng máy lặp lại ở cùng một cụm → đưa vào bảo trì phòng ngừa, giữ phụ tùng dự phòng.
- Chạy chậm: hỏi vì sao không chạy đúng nhịp chuẩn; nhiều khi là do sợ lỗi chất lượng, phải xử lý gốc ở chất lượng.
- Đo lại sau 2–4 tuần để thấy kết quả bằng số.
ATS làm việc này thế nào
Với gói khảo sát tổn thất máy 2 tuần, ATS cùng tổ trưởng ghi số liệu theo đúng cách trên, rồi trả lại báo cáo 1 trang: OEE từng máy, giờ mất mỗi tuần, lý do dừng xếp theo thời gian mất và 3 việc nên làm trước. Muốn tự tính nhanh, dùng công cụ tính OEE; muốn hiểu cách tính, xem bài OEE là gì.