OEE (Overall Equipment Effectiveness – hiệu suất thiết bị tổng thể) trả lời một câu rất đơn giản: trong thời gian lẽ ra máy phải chạy, máy thật sự làm ra được bao nhiêu sản phẩm tốt?
Công thức OEE
OEE = Khả dụng × Hiệu suất × Chất lượng
- Khả dụng (Availability) = Thời gian chạy thực ÷ Thời gian kế hoạch. Mất do hỏng máy, chờ vật tư, chuyển đổi khuôn/sản phẩm.
- Hiệu suất (Performance) = (Chu kỳ chuẩn × Tổng sản phẩm) ÷ Thời gian chạy thực. Mất do chạy chậm, dừng vặt vài giây mà không ai ghi.
- Chất lượng (Quality) = Sản phẩm đạt ÷ Tổng sản phẩm. Mất do hàng lỗi, hàng phải làm lại, hàng bỏ lúc khởi động máy.
Ví dụ một ca 8 giờ
| Dữ liệu | Giá trị |
|---|---|
| Thời gian ca | 480 phút |
| Nghỉ giữa ca (dừng có kế hoạch) | 30 phút → thời gian kế hoạch 450 phút |
| Dừng máy (hỏng, chờ vật tư, đổi khuôn) | 60 phút → chạy thực 390 phút |
| Chu kỳ chuẩn | 1 giây/sản phẩm (60 sp/phút) |
| Tổng sản phẩm | 19.500 |
| Sản phẩm lỗi | 400 |
- Khả dụng = 390 ÷ 450 = 86,7%
- Hiệu suất = (19.500 × 1 giây) ÷ (390 × 60 giây) = 19.500 ÷ 23.400 = 83,3%
- Chất lượng = 19.100 ÷ 19.500 = 97,9%
- OEE = 86,7% × 83,3% × 97,9% ≈ 70,7%
Nghĩa là trong 450 phút lẽ ra làm được 27.000 sản phẩm, xưởng chỉ làm ra 19.100 sản phẩm tốt. Gần 8.000 sản phẩm “biến mất” mỗi ca. Đó chính là dư địa tăng sản lượng mà không cần mua thêm máy.
Tự tính OEE cho xưởng của anh/chị →
6 tổn thất lớn cần đo
| Nhóm | Tổn thất | Ví dụ ở xưởng Việt |
|---|---|---|
| Khả dụng | Hỏng hóc | Hỏng cảm biến, biến tần, PLC báo lỗi |
| Chuyển đổi, cài đặt | Đổi khuôn, đổi chai, chờ QC duyệt mẫu đầu | |
| Hiệu suất | Dừng vặt | Kẹt nắp, kẹt nhãn, tắc phễu vài chục giây |
| Chạy chậm | Hạ tốc độ vì sợ lỗi, máy cũ không đạt tốc độ thiết kế | |
| Chất lượng | Lỗi khi khởi động | Hàng đầu ca, sau đổi khuôn |
| Lỗi trong sản xuất | Sai định lượng, thiếu nhãn, móp méo |
Vì sao OEE ghi tay thường sai
Sổ ghi tay thường bỏ sót các lần dừng dưới 5 phút và ghi tròn số. Trong dự án OEE cho một nhà máy sơn FDI, ATS thấy bộ mã nguyên nhân dừng máy phải sửa qua 5 phiên bản cùng người vận hành mới phản ánh đúng thực tế. Khi máy tự đếm và tự ghi thời điểm dừng, con số OEE thường thấp hơn số trên sổ, nhưng đó mới là số dùng để cải tiến được.
Bắt đầu đo OEE thế nào cho xưởng vừa và nhỏ
- Chọn 1 máy “nút cổ chai” – máy quyết định sản lượng cả line.
- Lấy 2 tín hiệu: đếm sản phẩm và trạng thái chạy/dừng (từ PLC có sẵn, hoặc cảm biến/đèn tháp nếu máy cũ).
- Làm bộ mã dừng máy 8–12 mục bằng tiếng Việt, cùng tổ trưởng.
- Hiện số ngay tại line để người vận hành thấy, không chỉ báo cáo cuối tháng.
- Họp 10 phút mỗi đầu ca xem 3 nguyên nhân dừng lớn nhất hôm trước.
Sau 30 ngày đã đủ dữ liệu để biết nên đầu tư vào đâu: bảo trì, đào tạo đổi khuôn nhanh hay nâng cấp phần điều khiển.