Nhiều xưởng ở Việt Nam vẫn chạy những máy dùng PLC Mitsubishi FX2N, FX1N hay dòng A, QnA. Máy vẫn chạy tốt, nên ít ai để ý rằng các dòng này đã ngừng sản xuất. Rủi ro không nằm ở việc PLC cũ, mà ở chỗ khi nó hỏng thì không có sẵn hàng thay, và nhiều nơi không còn giữ file chương trình.
Tình trạng các dòng này
- FX2N / FX2NC: theo trang hỗ trợ sản phẩm cũ của Mitsubishi, thời hạn sửa chữa đã kết thúc từ 2019; hãng khuyến nghị thay bằng FX5U / FX5UC.
- FX1N: hãng ghi ngừng sản xuất từ tháng 12/2015, hết hỗ trợ sửa chữa năm 2022.
- Dòng A, QnA (kể cả loại nhỏ AnS, QnAS): đã ngừng từ lâu; hãng có tài liệu và phụ kiện để chuyển sang dòng Q và iQ-R.
Hàng thay thế cho các dòng này giờ chủ yếu là hàng cũ, hàng tồn hoặc hàng sửa lại, giá cao và khó kiểm soát chất lượng.
Bước 1: kiểm kê (làm được trong một buổi)
Với mỗi máy, ghi lại:
- Model CPU, các module mở rộng, module truyền thông; chụp ảnh nhãn và mặt trước.
- Màn hình HMI đi kèm (model) và cách nó nối với PLC.
- Máy nào là “nút cổ chai”: dừng thì cả chuyền dừng.
- Còn file chương trình không, lưu ở đâu, có mật khẩu không, ai biết mật khẩu.
Bước 2: sao lưu và kiểm tra pin
- Đọc chương trình từ PLC ra máy tính bằng phần mềm của hãng (GX Developer, GX Works2 tuỳ dòng), lưu cả thông số và dữ liệu thanh ghi nếu máy dùng để lưu công thức.
- Sao lưu cả HMI: màn hình, công thức, mật khẩu.
- Kiểm tra pin nuôi bộ nhớ ở những PLC dùng pin. Pin hết là một nguyên nhân phổ biến làm mất chương trình sau khi cúp điện.
- Lưu bản sao ở ít nhất hai nơi, ghi ngày sao lưu và máy nào.
Làm xong bước này, nếu PLC hỏng thì chỉ còn bài toán phần cứng, không còn bài toán “mất chương trình”.
Bước 3: phụ tùng dự phòng
Với máy “nút cổ chai”, cân nhắc giữ sẵn một CPU hoặc module cùng loại đã nạp sẵn chương trình. Mua lúc chưa cần thì còn chọn được hàng và giá; mua lúc máy đang dừng thì phải chấp nhận giá nào cũng được.
Bước 4: chuyển sang đời mới khi hợp lý
| Đang dùng | Hướng chuyển hãng khuyến nghị | Ghi chú |
|---|---|---|
| FX2N / FX2NC | FX5U / FX5UC | Hãng có hướng dẫn chuyển chương trình qua GX Works2 sang GX Works3. Có thể phải sửa chương trình và đi lại dây |
| FX1N | FX5U (hoặc FX3G theo bảng của hãng) | Chọn theo số I/O và truyền thông đang dùng |
| A, QnA, AnS, QnAS | Q, iQ-R | Hãng có công cụ hỗ trợ chuyển chương trình và bộ chuyển đổi giữ nguyên dây ngoài hiện trường, giảm thời gian dừng máy |
Chuyển đổi không bao giờ tự động hoàn toàn: phải rà lại lệnh đặc biệt, địa chỉ, truyền thông với HMI và thiết bị khác, rồi chạy thử trên máy thật. Nên làm vào đợt nghỉ hoặc đợt bảo trì có kế hoạch.
Nên làm theo thứ tự nào
- Sao lưu và kiểm tra pin cho tất cả máy: rẻ, nhanh, giảm rủi ro nhiều nhất.
- Giữ phụ tùng dự phòng cho máy “nút cổ chai”.
- Lên kế hoạch chuyển đổi dần, ưu tiên máy quan trọng nhất và máy đã từng hỏng.
ATS làm việc này thế nào
ATS đã làm với Mitsubishi FX1N, FX3U, FX5U, Q03 trong các dự án OEE và retrofit ở nhà máy FDI. Gói sao lưu và lập hồ sơ PLC/HMI gồm sao lưu chương trình, kiểm tra pin, ghi lại model và danh sách phụ tùng nên dự phòng. Khi cần chuyển đổi, xem dịch vụ tự động hoá và retrofit.